Predmet osiguranja

Predmet osiguranja mogu biti: usevi (uključujući postrne useve, poduseve i međuuseve), plodovi, livadske trave, lekovito bilje, ukrasno bilje, voćnjaci i vinogradi, mladi voćnjaci i vinogradi pre stupanja u rod, voćni, lozni i šumski sadni materijal, mlade šumske kulture do navršene 6. godine, vrbe za pletarstvo i trska.

Osiguranjem je pokriven gubitak roda – prinosa kao posledica oštećenja odnosno uništenja kulture od osiguranog rizika. Osiguran je deo biljke koji određuje svrhu gajenja.

Samo ukoliko je posebno ugovoreno i naznačeno na polisi, osiguranjem mogu biti obuhvaćeni i postrni usevi, podusevi i međuusevi.
Predmet osiguranja mogu biti i usevi i plodovi koje se gaje u zaštićenom prostoru (staklenici i plastenici).
Predmet osiguranja ne mogu biti usevi i plodovi koji su prethodno već oštećeni od rizika koji se želi osigurati, kao i nerodni voćnjaci i vinogradi.

Osiguranjem je obuhvaćeno:

  • kod žitarica, uljanih biljaka i ostalih kultura ostavljenih za seme – samo zrno (seme); kod žitarica se može osigurati i stabljika (slama-kukuruzovina), a kod sirka – metlica, ukoliko se to posebno ugovori;
  • kod korenastog i krtolastog bilja – koren i krtola;
  • kod povrtarskog, lekovitog i ukrasnog bilja – prema svrsi gajenja;
  • kod konoplje – stabljika, a ako se proizvodi i seme, samo seme; kod konoplje za seme osiguranjem se može obuhvatiti i stabljika, ukoliko se to posebno ugovori;
  • kod lana – stabljika i seme;
  • kod hmelja – plod;
  • kod pamuka – plod (čaura);
  • kod maka – seme i opijum;
  • kod duvana – list; ako se proizvodi i za seme, onda i seme ukoliko se to posebno ugovori;
  • kod krmnog bilja i livadskih trava – krmna masa, a kada se proizvodi za seme – samo seme;
  • kod rasada – biljka;
  • kod voćnjaka i vinograda – samo rod, odnosno plod, a ako se posebno ugovori, osigurati se može i stablo, odnosno čokot;
  • kod mladih voćnjaka i vinograda pre stupanja u rod – stablo, odnosno čokot;
  • kod mladih šumskih kultura – stablo;
  • kod voćnog, loznog i šumskog sadnog materijala – podloge, kalemovi, reznice i sadnice, kao i kalem grančice kod voćnjaka i lastari (vioke) kod vinograda – samo umatičenih zasada;
  • kod vrbe za pletarstvo – pruće;
  • kod trske – stabljika.

Osnovni i dopunski rizici

Gubitak prinosa u proizvodnji useva i plodova osigurava se od sledećih rizika:

Osnovni rizici – grad, požar i udar groma.

Dopunski rizici – polava, oluja, jesenji mraz, zimsko izmrzavanje, prolećni mraz.

Dopunski rizici se ugovaraju samo uz osnovne rizike, kao dopunsko pokriće.

Pored gubitka prinosa (kvantitet), posebno se može osigurati gubitak kvaliteta kod:

  • useva i plodova za proizvodnju semena,
  • voća i stonog grožđa.

Vrednost na koju se osiguravaju usevi i plodovi

Usevi i plodovi se osiguravaju na vrednost koju odredi osiguranik, a na osnovu stvarne vrednosti očekivanog prinosa kulture. Stvarnu vrednost očekivanog prinosa određuju očekivani prinos (kg/ha) i tržišna cena na veliko koja se formira u vreme žetve – berbe. Ugovorene vrednosti prinosa i cena mogu se usklađivati sa njihovim stvarnim vrednostima tokom trajanja osiguranja – vegetacionog perioda.

Prava i obaveze osiguranika

Osiguranjem useva i plodova osiguranik stiče pravo da naknadi štetu koja nastane kao posledica oštećenja odnosno uništenja useva i plodova od osiguranih rizika. Da bi ostvario naknadu štete prema ugovorenom obimu i visini, osiguranik mora da ispuni sledeće obaveze:

  • kod zaključenja ugovora – da osigura sve površine pod usevima i plodovima iste vrste koje poseduje,
  • tokom trajanja osiguranja – da plaća premiju osiguranja prema ugovorenim rokovima,
  • kad nastupi osigurani rizik – da odmah po saznanju prijavi štetu osiguravaču, pruži osiguravaču sve podatke i dokaze kojima raspolaže radi utvrđivanja uzroka i visine štete; na oštećenim usevima i plodovima se moraju preduzeti, pored redovnih agrotehničkih mera, i dodatne agrotehničke mere u cilju ograničenja štetnih posledica.

Plaćanje premije osiguranja

Premija osiguranja se može platiti u celosti prilikom zaključenja ugovora, uz popust ili u ratama, čija je dinamika dospeća plaćanja usklađena sa dinamikom ostvarivanja prihoda u poljoprivredi. Osiguranik može ostvariti popust na premiju osiguranja u zavisnosti od trajanja ugovora, modela osiguranja (kolektivna osnova) i sl.

Primer za obračun premije

Visina premije osiguranja zavisi od stepena biološke osetljivosti kulture na dejstvo osiguranog rizika i stepena gradobitnosti područja na kojima se gaji usev – plod.

Osiguranje 1 ha pšenice od osnovnog rizika (grad, požar i udar groma)

Očekivani prinos 4.000 kg/ha, sa cenom od 25 RSD/kg daje vrednost (suma osiguranja) od 100.000 RSD/ha. Na ovu vrednost, osiguranik bi trebalo da plati premiju osiguranja u visini 2.000 RSD/ha.